06 April 2018

Flamuri i Deçiqit nuk mund të tjetërsohet - nga Kolec Palok Traboini



FLAMURI I DEÇIQIT NUK MUND TË TJETËRSOHET

Nga Kolec Palok Traboini

Pas hamendjeve tĂ« hallakatura tĂ« njĂ« historiani qĂ« pĂ«rzihet edhe me politikĂ«n, duke e bĂ«re historinĂ« politikĂ« e politikĂ«n histori e tĂ« dyja lĂ«msh, kinse flamuri i Deçiqit, sipas studimeve tĂ« tij, ishte punuar e sajuar nĂ« sarajet e Krajl NikollĂ«s ( bah!), ndĂ«rkohĂ« sipas rrokanisjes sĂ« kryeministrit shqiptar flamurin e Deçiqit ka gjasa t’ja kenĂ« dhurue Ded Gjon Lulit, Loli, Ilua e Pilua nga fshatrat e PĂ«rmetit qĂ« silleshin si mĂ«rgimtarĂ« poshtĂ« e lart siujdhesĂ«s ballkanike, e...na del tani dhe njĂ« variant se atĂ« flamur e paska ngritur nĂ« Deçiq njĂ« malĂ«sore nga Gruda. Nuk e di çfarĂ« ka dashtĂ« tĂ« thotĂ« Martin Berishaj nga Sllovenia pĂ«r kĂ«tĂ« pandehmĂ« tĂ« fundit qĂ« unĂ«, si i biri i Palok Traboinit, sekretarit tĂ« Ded Gjon Lulit e konsideroj lajthitje historike, por jo e paqĂ«llimtĂ«. Se kĂ«sisoj pandehma po ndodhin shpesh. Historia pĂ«r disa paska qenĂ« njĂ« pemĂ« qĂ« gjithĂ« se kush e gjuan me gurĂ« pĂ«r ti marrĂ« kokrrat. NĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« pa meritueshme sigurisht.
Mirë është që kur flitet për datën 6 prill 1911 tu referohemi dokumenteve e jo ca shkrimeve që flasin për ngjarje të mëhershme apo të mëvonshme.
Po pse po nguten disa njerĂ«z  pĂ«r ti venĂ« kĂ«saj datĂ« tĂ« 6 prillit tĂ« 107 tĂ« ngritjes sĂ« Flamurit nĂ« BratilĂ« tĂ« Hotit e nĂ« mal tĂ« Deçiqit atĂ« farĂ« lajmi se flamurin Ded Gjo Lulit ja paska ngritĂ« Tringa e GrudĂ«s. A nuk e ka pas tĂ« renĂ«, Nore KolĂ«n afĂ«r, meqĂ« u dashka lanĂ« kjo punĂ« flamurĂ«sh grave, tĂ« cilat padyshim qĂ« kanĂ« dhĂ«nĂ« njĂ«  kontribut tĂ« jashtĂ«zakonshĂ«m, e thotĂ« bukur Ndre Mjeda nĂ« tingĂ«llimĂ«n e vet poetike  "Liria" pĂ«r nanat e Hotit.  
Por aty ku janĂ« shtuar ndĂ«rkamca nĂ« pasqyrimin e kĂ«saj ngjarje  thuhet “ tuj u kujtue, se Turku ditĂ«n e Shna Kryqit 1911 po e thete besĂ«n e vumĂ«”. Po cilĂ«n besĂ« pra? PĂ«r çfarĂ« armĂ«pushim po flitet mĂ« 6 prill 1911. ArmĂ«pushimi Ă«shtĂ« bĂ«rĂ« mĂ« vonĂ«. Aq mĂ« tepĂ«r se flitet pĂ«r njĂ« ngjarje nĂ« ditĂ«n e Shna Kryqit qĂ« i bie tĂ« jetĂ« tĂ« paktĂ«n njĂ« muaj ditĂ« pas ngritjes sĂ« flamurit nĂ« BratilĂ« tĂ« Hotit nĂ« mal tĂ« Deçiqit. Pse kjo sjellje, mos valle qe lexuesve tu ngulitet njĂ« emĂ«r tjetĂ«r e jo me ata qe e kryen ketĂ« akt sublim atdhetar qĂ« nderon kombin.
Duhet vĂ«nĂ« nĂ« dukje se janĂ« vra shumĂ« trima malĂ«sorĂ« para se tĂ« bĂ«hej armĂ«pushimi, pĂ«r tĂ« cilĂ«t thuhet nĂ« shĂ«nimin qĂ« pĂ«rcjellin, dhe qĂ« nuk ka lidhje kurrqysh me atĂ« datĂ« e atĂ« ngjarje. Historia nuk Ă«shtĂ« njĂ« kapotĂ« e vjetĂ«r qĂ« mund ti fusim ca arna pĂ«r ti shty ditĂ«t. PĂ«r ma tepĂ«r Hotit nĂ« atĂ« kohĂ« lufte, nuk i kishte mbetĂ« me ja ngrit flamurin ndonjĂ« grua, se ishte vra Kol Marash Vata, Lek Marash Peci, Frano Zek Pllumi, Gjon e Zef Lulash Leka, Zef Lan Ula, Ujk Gjelosh Leka, Zef Vuksan Leka,  kushĂ«riri im Gjon Ujk Çeku e do djem tĂ« tjerĂ«, por nuk i ishin vra tanĂ« burrat Hotit. Nuk besoj se Ă«shtĂ« ashtu siç thuhet nĂ« kĂ«tĂ« rast dhe tĂ« tjerĂ« raste nĂ« pĂ«rpjekje tĂ« sforcuara tĂ« krijojnĂ« pasqyrĂ« tĂ« tjetĂ«rsuar mbi ngjarjen e 6 prillit 1911.
NĂ« bazĂ« tĂ« dokumenteve historike "Palok Traboini nĂ« 1911 kishte kthye prej  prej AustrisĂ« e tre flamujt  qĂ« kishte pru prej andej i kishte nda kĂ«shtu: njĂ«nin Ded Gjon Lulit, tjetrin UjkĂ«s sĂ« GrudĂ«s e tĂ« tretin Prel LucĂ«s sĂ« Trieshit".
Ky citim ndĂ«r thonjĂ«za Ă«shtĂ« njĂ« dĂ«shmi historike e dokumentuar nĂ« librin e historianit Prof. Petraq Pepo "Lufta pĂ«r çlirim kombĂ«tar nĂ« vitet 1878-1912" f.446,  botuar nĂ« vitin 1962, pra nĂ« vitin jubilar tĂ« 50 vjetorit tĂ« pavarĂ«sisĂ«. Ata qĂ« rrokanisĂ«n ti pĂ«shtjellojnĂ« ngjarjet nuk paskan mbĂ«rrit pĂ«r ti lexuar librat mbi historinĂ« e mbi atĂ« ngjarje. Tash pas 107 vjetĂ«ve po ja heqin flamurin nga dora edhe trimit Ujk Hasani i GrudĂ«s e po ja japin TringĂ«s Smajles.
I panevojshĂ«m ky modifikim historik. KĂ«sisoj retushimesh pĂ«r qĂ«llime politike shpesh bĂ«heshin nĂ« kohĂ«n pa kohĂ« tĂ« diktaturĂ«s.  Askush nuk ka tĂ« drejtĂ« me i heq e me i vu ngjarjet e historisĂ« sipas dĂ«shirĂ«s. Historia Ă«shtĂ« punĂ« e kryer. TĂ« kemi dinjitetin ta respektojmĂ« atĂ« dhe ata qĂ« e bĂ«nĂ« historinĂ«. NĂ« ngjarje tĂ« tjera Tringa e GrudĂ«s vĂ«rtetĂ« ka vendin e vet tĂ« merituar, por me 6 prill 1911 ku duan ta vendosin, nuk gjendet kurrsesi.
Të harrohet njerëzit dhe ngjarjet kombëtare është një gabim, por kur kjo bëhet me qëllim duke i tjetërsuar, është një krim ndaj të vërtetës historike.


7 prill 2018
____________ ____________