20 February 2018

Poezia e parë e jetës sime - nga Kolec Traboini




POEZIA E PARĂ‹ E JETĂ‹S SIME
I kushtohet mësueses Vangjeli Çomora

Nga KOLEC TRABOINI

Mësuese Vangjeli Çomora ishte një njeri i përsosur. Në gjithçka që shfaqej dhe bënte. Ishte si një nënë e mirë për nxënësit. Atë kohë isha në shkollën Pedagogjike në Tiranë me dëshirën për tu bërë mësues si babai. Kjo një nxitje e kërkesë e Dadës sime Katrina, vajzës së Motrës Tone dhe shoqe e jetës se tim ati, i cili i mbetur jetim qe rritur në shtëpinë e Motrës Tone dhe burrit të saj mësuesit Italian Andrea Skanjeti. Im atë më pas qe bërë dhëndër i kësaj shtëpie duke u martuar me Katrina Skanjetin. Duhet thënë Andrea Skanjeti i pari, sepse kemi më pas dhe dy Andrea Skanjeti në këtë familja italiane por që punuan aq shumë për Shqipërinë duke e bërë atë Atdheun e tyre të përkushtuar. Shkolla pedagogjike ishte në rrugën e Kavajës, aty ku kish qenë liceu artistik e më pas edhe Muzeu i Shkencave të Natyrës, që tani së fundi i privatizuar në mënyre habitore si gjithçka që bëhet në këtë vend, është kthyer në gërmadhe dhe parking makinash.
Ruaj në kujtese orën e vizatimit dhe për herë të parë tek ora e mësimit te mësuese Vangjelisë kam dëgjuar fjalën ovale, kur na vinte të vizatonim ndonjë frut. Kemi qenë shumë të paditur por mësuesit e jeta na dhanë mjaftueshëm përparësi. Kam qenë disi më i zhvilluar fizikisht se nxënësit e tjerë dhe sherrit nuk ja përtoja prandaj kur mësuesja kujdestare shpesh bënte mbledhjen e klasës edhe na qortonte për ankimet e mësuesve të tjerë. Ishte klasë vetëm me djem. Më zgjodhën kujdestar klase por unë nuk pranova. Atëherë e mori atë detyrë Izet Pushaj nga Dorëzi i Tepelenës me të cilin grindesha shpesh. Kishim shumë tepelenas në klase. Kasëm Tahirin, Veliqotin, Hekuranin e të tjerë. Mbaj mend edhe Ismail Kupin nga Kruja, Guri Çokën nga Permeti, Mina Ruçon që e kisha në bangë, Lefter Fidhen, të dy kolonjarë këta të fundit, Nuredin Aliun, Dilaver Goxhajn nga Therepeli, Meleq Guçen nga Çezma e Vogël e Pogradecit e të tjerë, Kur më pyeti një herë mësuese Vangjelia për rrethanat e mia familjare i bëri shumë përshtypje rrëfimi im. Veçmas se babai im kishte qenë mësues i shkollës shqipe në Prizren të Kosovës që para pavarësisë. Më pyeti se çfarë kisha interes më shumë. Unë në fakt ndruhesha por i thashë se me pëlqente të shkruaj poezi. Kjo e befasoi. I vura në dorë një dorëshkrim të lidhur që i kisha venë si kapak një karton të kuq. E kisha sajuar si libërth i vogël me vjersha. Mi kërkoi ti lexonte në shtëpi e do të mi kthente një ditë tjetër. Ja dhashë me gëzim. Mësuese Vangjelia ishte i pari person që ka lexuar vjershat e mia të fillesës. Ani pse disi i hedhur për moshën që kisha, një adoleshent i zhvilluar para kohe, ndjeva edhe ankth se si do ti priste vjershat e mia mësuese Vangjelia.
NĂ« rastin mĂ« tĂ« parĂ« qĂ« kishim orĂ« vizatimi mĂ«suese Vangjelia ju drejtua klasĂ«s duke u thĂ«nĂ« se ne kemi njĂ« zbulim tĂ« kĂ«ndshĂ«m sepse mes nesh Ă«shtĂ« dhe njĂ« nxĂ«nĂ«s qĂ« dĂ«shiron tĂ« bĂ«het poet. Kuptohet çfarĂ« emocioni pĂ«rftonte njĂ« fĂ«mijĂ« nĂ« kushtet e mia. Vura re se edhe shokĂ«t e klasĂ«s kishin tashmĂ« njĂ« tjetĂ«r mendim pĂ«r mua. NatyrĂ«n e hedhur e shpĂ«rthimin spontan nisĂ«n ta konsideronin njĂ« trill tĂ« sinqertĂ« tĂ« njĂ« tĂ« riu qĂ« frymĂ«zohet nĂ« gjithçka, prandaj dhe gjetĂ«m mĂ« shumĂ« mirĂ«kuptim. NjĂ« ditĂ« mĂ«suese Vangjelia mĂ« tha se do tĂ« vish nĂ« shtĂ«pinĂ« time. Merr vjershat me vete, mĂ« porositi. Gjithashtu mĂ« tregoi vendin ku e kishte shtĂ«pinĂ« nĂ« rrugĂ«n e DurrĂ«sit. Diku aty ku sot Ă«shtĂ« monumenti i Adem Jasharit. Eh çfarĂ« droje kisha. TĂ« shkoje nĂ« shtĂ«pinĂ« e mĂ«suesit nuk e kishin kĂ«tĂ« kĂ«naqĂ«si shumĂ« nxĂ«nĂ«s. U mundova sado pak tĂ« isha i rregullt duke bĂ«rĂ« kujdes pĂ«r pastĂ«rtinĂ« vetjake nĂ« kushtet e konviktit ku jetonim. 
Eja mĂ« tha mĂ«suese Vangjelia qĂ« mĂ« priti tek dera, dhe ndĂ«rkohĂ« i foli dikujt nĂ« brendĂ«si tĂ« dhomĂ«s sĂ« pritjes, “Spiro ta solla poetin e klasĂ«s sime”. Burri i mĂ«suese VangjelisĂ« u ngrit nga kolltuku, mĂ« afroi njĂ« karrige diku pranĂ« tij e mĂ« ftoi tĂ« ulesha. MĂ«suese Vangjelia shkoi nĂ« guzhinĂ«. Spiro Çomora me mori doracakun e kuq me vjersha e nisi ti lexonte nĂ« heshtje. HerĂ«-herĂ« ndalonte dhe i lexonte mĂ« zĂ«. UnĂ« nĂ« ankth. NjĂ« adoleshent fillestar e naiv pĂ«rpara njĂ« mjeshtri tĂ« letĂ«rsisĂ«. Shkrimtari Spiro Çomora njihej si njĂ« nga humoristĂ«t mĂ« tĂ« njohur nĂ« ShqipĂ«ri nĂ« mos mĂ« i miri. MĂ« pĂ«rgĂ«zoi. Ă‹shtĂ« rrugĂ« e gjatĂ« letĂ«rsia, mĂ« tha, e mundimshĂ«m, por tĂ« gjithĂ« e kanĂ« patur njĂ« fillim sado naiv tĂ« duket. MĂ« pyeti pĂ«r emra poetĂ«sh e shkrimtarĂ«sh. Mesa duket ata i kishte edhe miq. Pse nuk dĂ«rgon ndonjĂ« vjershĂ« tek faqja letrare e “ZĂ«rit tĂ« RinisĂ«?, ishte pyetja nĂ« vazhdim. I thashĂ« druhem edhe pse nuk njoh njeri nĂ« gazeta. AtĂ«herĂ« mĂ« tha se atje kishte tĂ« njohur e duhej tĂ« shkoja tĂ« takoja Vath Koreshin. I thuaj se tĂ« ka dĂ«rguar Spiro Çomora, mĂ« tha, dhe shtoi, do ti flas dhe unĂ« kur ta takoj.
E falĂ«nderova. Isha i bindur se mĂ«suesja ime Vangjeli e dĂ«gjonte bisedĂ«n tonĂ«, por donte tĂ« mĂ« linte tĂ« isha i shpenguar. Kur e pa se çdo gjĂ« po shkonte mirĂ« e bukur, u bashkua me ne nĂ« bisedĂ«. Kishte sjellĂ« ca Ă«mbĂ«lsira tĂ« cilat i hĂ«ngra me kĂ«naqĂ«si. MĂ« bĂ«ri shoqĂ«ri nĂ« tĂ« ngrĂ«nĂ« “koko” njĂ« vogĂ«lushe e bukur, vajza e tyre Marioara. MĂ«suese Vangjelia e pa nĂ« sy tĂ« shoqin, i cili u kujtua dhe u ngrit. Shkoi tek biblioteka e nxori njĂ« libĂ«r. E hapi nĂ« faqen e parĂ« dhe shkroi emrin tim dhe poshtĂ« firmĂ«n e vet. Ishte libri i tij i ri me fabula. E ke dhuratĂ« nga autori, mĂ« tha dhe vazhdoi, do tĂ« vijĂ« koha qĂ« edhe ti do tĂ« dhurosh libra. E mora librin e shkrimtarit Spiro Çomora dhe pĂ«r hir tĂ« sĂ« vĂ«rtetĂ«s mĂ« dridheshin duart. Librin e kisha si Ă«ndĂ«rr dhe thoja me vete se kuptimi i jetĂ«s sime do tĂ« ishte i plotĂ« nĂ«se ndonjĂ« ditĂ« do tĂ« kisha njĂ« libĂ«r timin tĂ« botuar pĂ«r tua dhuruar tĂ« tjerĂ«ve.
Ajo ditĂ« e Ă«ndĂ«rruar prej meje do tĂ« vinte dhjetĂ« vjet mĂ« pas, kur isha student nĂ« gazetari dhe botova librin me tregime “Petalet e bajames sĂ« hidhur” dhe njĂ« ndĂ«r kopjet e para do t’ia dhuroja mĂ«sueses sime e cila ishte veshur me tĂ« zeza. Me pikĂ«llim mĂ« tha se atĂ« vit, me 16 prill 1973, i kishte vdekur bashkĂ«shorti, shkrimtari Spiro Çomora nĂ« moshĂ«n 55 vjeçare. 
GjithmonĂ« e kam ruajtur mirĂ«njohjen e madhe pĂ«r mĂ«suese VangjelinĂ« qĂ« mĂ« krijoi mundĂ«sinĂ« e takimit tĂ« parĂ« nĂ« jetĂ«n time me njĂ« shkrimtar. Dhe duhet thĂ«nĂ« se i pari autor qĂ« me ka dhuruar librin e vet me autograf ka qenĂ« pikĂ«risht Spiro Çomora, tĂ« cilin e kujtoj me respekt bashkĂ« me mĂ«suesen time tĂ« paharruar Vangjeli Çomora. 
Dua tĂ« shtoj nĂ« kĂ«tĂ« kujtim se sipas kĂ«shillĂ«s qĂ« mĂ« dha shkrimtari aso  kohe shkova nĂ« redaksinĂ« e gazetĂ«s “ZĂ«ri i RinisĂ«”. KĂ«rkova Vath Koreshin, i cili foli njĂ« çast me mua nĂ« kĂ«mbĂ« se ishte nĂ« ikje. Dhe ashtu me tĂ« qeshur, si njĂ« njeri i çiltĂ«r e gazmor qĂ« ishte, ju drejtua njĂ« tjetri, njĂ« zijoshi trupvogĂ«l siç mu duk atĂ« çast, i cili rrinte ulur nĂ« njĂ« karrige para njĂ« vandaku me letra e gazeta, “Loni, ndihmoje pak kĂ«tĂ« djalin, se ti i di e i bĂ«n mĂ« mirĂ« kĂ«to punĂ«.” Aty e kuptova se poezitĂ« po ja dorĂ«zoja Loni PapĂ«s, mĂ« pas i njohur si autori i dramĂ«s “Cuca e maleve”. Shkova sĂ«rish nĂ« redaksi por Loni me vandakĂ«t e letrave e gazetave mĂ« thoshte eja njĂ« herĂ« tjetĂ«r, deri sa mĂ« humbi shpresa dhe nuk shkova kurrĂ« mĂ« nĂ« atĂ« zyrĂ«.
Jo këtu po gaboj, kam shkuar në atë zyrë vite më pas kur studioja gazetari dhe e mora edhe vetë atë profesion. Ndërkohë që Vath Koreshin koha e solli ta kisha koleg në redaksitë e skenarëve të filmave në Kinostudio, ai për filmin artistik dhe unë për dokumentarin. Rruga që më tregoi i paharruari Spiro Çomora kishte qenë me të vërtetë e vështirë, e mundimshme por jo e pamundur. Por ky kujtim kryekreje është për mësuesen time Vangjeli Çomora, që diti të zbulojë tek nxënësi i saj, adoleshenti arrakat, prirjen e fshehtë për poezinë, për magjinë e artit poetik, rob i të cilës mbeta gjithë jetën. Rrugën e mundimshme të artit duhet ta përshkosh vetë, por mbështetjen shpirtërore duhesh ta kesh nga të tjerët, nga ata që kanë në shpirt mirësinë dhe njerëzoren, dhe askush më shumë se mësuesit e kanë këtë virtyt e cilësi.